Chúng tôi lớn lên trong những năm tháng mà cuộc sống còn nhiều thiếu thốn. Một tuổi thơ không internet, không smartphone, không điều hòa mát lạnh giữa mùa hè. Tuổi thơ của thế hệ ấy là những buổi trưa chang chang nắng, chân đất chạy ngoài đồng, là tiếng ve kêu râm ran trên những hàng tre cuối xóm, là mùi rơm mới sau mùa gặt và khói bếp cay mắt mỗi chiều đông.
Nhiều người trong thế hệ 8x, 9x đời đầu còn nhớ rất rõ những ngày cơm chưa đủ no. Có những bữa cơm độn khoai, độn sắn. Có khi chỉ là bát cơm trắng chan nước mắm, thêm chút muối vừng cũng đã thành một bữa ngon. Áo quần mặc lại của anh chị, dép đứt quai đóng đinh đi tiếp, cặp sách sờn mép theo suốt mấy năm học.
Tuổi thơ ngày ấy nghèo thật, nhưng lại đầy ắp tiếng cười.
Đó là những buổi chiều lùa trâu ra đồng, ngồi trên lưng trâu thả diều giữa cánh đồng lộng gió. Là những hôm cắt cỏ đến nhá nhem tối mới về. Là những lần theo đám bạn mò cua bắt ốc ngoài mương, tắm sông đến tím môi rồi bị mẹ cầm roi đứng đợi ở đầu ngõ.
Ngày ấy làm gì có nhiều đồ chơi. Trẻ con tự bày trò mà lớn. Lon sữa bò cũng thành món đồ đá bóng. Cành tre cũng thành thanh kiếm. Một khoảng sân đất là đủ để chơi cả buổi chiều mà không biết chán.
Đêm mùa hè, cả nhà trải chiếu ngoài sân. Người lớn phe phẩy chiếc quạt nan, trẻ con nằm ngửa ngắm trời đầy sao rồi ngủ quên lúc nào không biết. Không ai nghĩ sau này sẽ có một thế giới mà con người cúi mặt vào điện thoại nhiều hơn nhìn nhau.
Thế hệ ấy cũng là thế hệ cuối cùng còn quen với những lá thư tay. Những trang giấy học trò gấp làm tư, nét chữ còn run run, gửi đi cả mấy tuần mới tới. Là những cuốn lưu bút chuyền tay nhau cuối năm học, nơi ai cũng cố viết thật nhiều vì sợ sau này lớn lên sẽ chẳng còn gặp lại.
Rồi chúng tôi lớn lên cùng những quán net đầu làng, cùng Yahoo Messenger với tiếng “buzz buzz” quen thuộc, cùng những đêm online chỉ để chờ một người sáng nick. Từng nghĩ rằng internet là điều kỳ diệu nhất mà mình được chứng kiến.
Nhưng rồi thời đại tiếp tục chạy nhanh hơn tất cả những gì chúng tôi từng tưởng tượng.
Từ chiếc điện thoại đen trắng chỉ để nhắn tin, đến smartphone mạnh hơn cả máy tính ngày trước. Từ những lá thư tay mất cả tuần mới nhận được, đến những cuộc gọi video xuyên nửa vòng trái đất chỉ trong vài giây. Từ những ngày cả xóm chỉ có một chiếc tivi, đến thời đại mà mỗi người sống trong một “thế giới riêng” nằm gọn trong màn hình điện thoại.
Mọi thứ thay đổi nhanh đến mức đôi khi chính chúng tôi cũng thấy mình bị bỏ lại phía sau.
Hôm nay còn cố học cách dùng một công nghệ mới, ngày mai đã xuất hiện thêm hàng chục thứ khác. AI, mạng xã hội, TikTok, công việc online, tiền số, livestream, thế giới ảo… mọi thứ cuốn con người vào một guồng quay chưa từng có.
Thế hệ 8x, 9x có lẽ là thế hệ kỳ lạ nhất.
Vậy mà hôm nay, chúng tôi phải học cách sống trong một thế giới mọi thứ đều vội vã. Tin nhắn phải trả lời thật nhanh. Xu hướng thay đổi từng ngày. Kiến thức hôm nay còn mới, ngày mai đã cũ. Người ta lướt qua nhau nhiều hơn ở lại.
Có những lúc mở điện thoại ra, nhìn hàng trăm tin tức chạy liên tục trước mắt, chúng tôi bỗng nhớ da diết cảm giác của những ngày mất điện cả xóm ngồi ngoài sân nói chuyện với nhau dưới ánh trăng.
Có những lúc nghe lại một bài nhạc cũ, lòng bỗng chùng xuống như vừa đánh rơi đâu đó cả một quãng đời.
Chúng tôi bắt đầu hiểu cảm giác của bố mẹ ngày xưa khi không theo kịp thế hệ trẻ. Chỉ khác là thời của chúng tôi, mọi thứ diễn ra nhanh hơn gấp hàng chục lần.
Thế hệ 8x, 9x là thế hệ đi qua hai thế kỷ. Mang trong mình ký ức của những ngày nghèo khó nhưng yên bình, rồi trưởng thành giữa một thời đại biến động đến chóng mặt.
Có thể chúng tôi không còn trẻ nữa.
Nhưng sâu trong lòng, vẫn luôn còn nguyên hình bóng của những đứa trẻ chân đất ngày nào — từng chạy giữa đồng quê đầy gió, từng vô tư cười đùa dưới những chiều vàng rực nắng, từng tin rằng chỉ cần lớn lên là mọi thứ sẽ trở nên dễ dàng hơn.
Để rồi khi thật sự trưởng thành mới hiểu:
Điều khó nhất không phải là lớn lên.
Mà là giữ được sự bình yên của tâm hồn giữa một thế giới đổi thay quá nhanh.
